Yurdum yuvam məskənimsən ...: Yeni təqdimatlar

8a sinif şagirdlərinin "Suyun canlılara təsiri" layihəsi.

Su mənbələrinin çirklənməsi dedikdə, suların keyfiyyətini pisləşdirən, su obyektlərinin səthinə, dibinə və ətrafına mənfi təsir edən zərərli maddələrin tökülməsi və axıdılması başa düşülür. Su obyektlərinin əsas çirklənmə mənbələrini istilik elektrik stansiyaları, metallurgiya, neft-kimya sənayesi müəssisələri də daxil olmaqla, bütövlükdə sənaye və məişət tullantıları təşkil edir. Su mənbələrinin çirklənməsi suyu əhalinin içməsi və təsərrüfat işlərində istifadəsi üçün yararsız etməklə bərabər, həmin hövzələrdəki biomühitə də olduqca mənfi təsir göstərir.

Hazırda su mənbələrinin çirklənməsinin qarşısının alınması tədbirləri, çirklənmə baş verən ərazilərdə təmizlənmə işlərinin həyata keçirilməsi, bu məqsədlə ən müasir texnologiyadan istifadə edilməsi Azərbaycanda gerçəkləşdirilən ekoloji siyasətin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. Bu sahədə fəaliyyətin əsas hüquqi bazasını “Hidrometeorologiya fəaliyyəti haqqında”, “Su Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunları və bu qanunların icrasına xidmət edən “Ətraf mühit və təbii ehtiyatların monitorinqinin aparılması qaydaları haqqında” Əsasnamə təşkil edir. Respublikada dövlət səviyyəsində su ehtiyatlarının mühafizəsi, onlardan səmərəli istifadə olunması məqsədilə mütəmadi qaydada su ehtiyatlarının tərkibinin və çirklənməsinin monitorinqi aparılır.

Belə vəziyyətdə xüsusən tranzit çaylarda daim suyun tərkibinin yoxlanılması çox vacibdir. Effektli nəzarət sistemi qurulmazsa, su təhlükəli dərəcədə çirkləndiyi halda əhalinin özünün sağlamlığını qorumaq, kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq sahəsində zərərlərin, risklərin minimuma endirmək mümkün olmaz.

Azərbaycanda belə bir sistemin yaradıldığını vurğulayır. Kür və Araz çayları və onların transsərhəd qollarında suyun çirklənmə vəziyyətinə daimi nəzarətin təşkili məqsədi ilə 2004-cü ildə Qazax və Beyləqan rayonları ərazisində müasir analitik təhqiqat laboratoriyaları yaradılıb, suyun keyfiyyətinə nəzarət həyata keçirilir. Bu nəzarət ongünlük, ekstremal hallarda isə hər 3 saatdan bir aparılır, bülletenlər hazırlanaraq müvafiq dövlət orqanlarına təqdim olunur.

Ölkə ərazisindəki digər su obyektləri yüksək antropogen təsirə məruz qalmadığı üçün onların üzərində bu işlər ayda bir, yüksək dağ çaylarında isə fəsildə bir dəfə aparılır: “Bütün bunlar zərərin minimuma endirilməsi məqsədini daşıyır. Məsələn, Kürün yuxarı axarında təhlükəli həddə çirkləndiricilər aşkarlanarsa, bu suyun orta axarlara 24-30 saata gəldiyi nəzərə alınarsa, biz qısa müddətdə əhaliyə xəbərdarlıq etmək imkanına malikik. Digər tərəfdən, əhalinin ayıqlığı da ekoloji terrordan qorunma sahəsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Məsələn, keçən il noyabrın 19-da ermənilərin hərbi hissələrinin yerləşdirildiyi Gülüstan və Talış kəndlərindən keçən, İnciçayda kəskin çirklənmə müşahidə edilib. Su insan övladının ən dəyərli təbii qaynağıdır. Su insan üçün çox önəmli vasitələrdən biridir. Buna görədə onu qorumaq önəmlidir. Ancaq insanlar bunun fərqinə varmırlar onu çirkləndirirlər. Dövlət bunu nəzərə alaraq sutəmizləyici qurğulardan istifadə edirlər.